تبلیغات
قفسه‌: نقد و نگاه من به کتاب‌هایی که خوانده‌ام Qafase.IR - مطالب تاریخ و جغرافیای اسلام

قفسه‌: نقد و نگاه من به کتاب‌هایی که خوانده‌ام Qafase.IR

معرفی، نقد، بررسی و تحلیل كتاب با تاكید بر جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی

جمعه 8 بهمن 1395

شناساندن سیدناشناخته، یک آموزش مطلوب

تصویر جلد کتاب سید عزیز حمید داودآبادی سیدحسن نصرالله دبیرکل حزب الله لبنان

کتاب «سید عزیز» | حمید داودآبادی

کتاب «سید عزیز: زندگی‌نامه خودگفته حجت‌الاسلام و المسلمین سید حسن نصرالله دبیر کل حزب‌الله لبنان» | حمید داودآبادی

آن سید ناشناخته

«هر چیزی که مایه شناخت و تکریم بیش‌تر آن سید عزیز شود، خوب و برای من مطلوب است.»

ولی معظم فقیه ظاهرا بر نسخه اول این کتاب، چنین نگاشتند. سیدحسن نصرالله هنوز برای ما ناشناخته است. این شناسایی، آموزشی خوب و مطلوب است.

این کتاب بر پایه دو جلسه مصاحبه با آن سید عزیز، آن رهبر دلاور عربی تنظیم شده است. یعنی این‌که جای کار تحقیقی فراوانی در این زمینه وجود دارد. به ویژه این که تحولات سال‌های اخیر نیز می‌تواند در اثر مستقلی مورد بررسی قرار گیرد و همه این‌ها در حد یک شرح اسم از سید عزیز خواهد بود و گویای عظمت مردی از تبار شیعیان راستین که در پرتو ولایت می‌رزمد، نیست.

سید حسن نصرالله متولد 1960 میلادی است، یعنی امید آن داریم که حالا حالاها باشد و نه فقط لبنان و جهان اسلام، بلکه جهان بشری از تابش این قمر نورانی بهره بگیرد.

یک نویسنده کاربلد

حمید داودآبادی، رزمنده نوجوانی بود که در نماز جمعه بعلبک به سیدحسن جوان- که آن هنگام او را خامنه‌ای کوچک می‌نامیدند- اقتدا کرد و پای درس تاریخ سیاسی‌اش نشست. این فعال رسانه‌ای کشورمان بعدها دو مصاحبه خوب از او گرفت. 

یک کتاب جمع و جور و معتبر

این دو مصاحبه سه‌ساعته با اضافه شدن پاورقی‌ها و پی‌نوشت‌هایی جهت اطلاعات بیش‌تر خواننده از اشخاص، گروه‌ها و رویدادها به یک کتاب خوب تبدیل شد. پی‌نوشت‌ها حتی به فهم متن اصلی هم کمک می‌کنند. اطلاعات خوب، جامع و روشن‌گری که مثلا درباره جنبش امل، امام موسی صدر، محمدباقر صدر و... در پی‌نوشت وجود داشت، به فهم تاریخ معاصر ایران، عراق و لبنان که بستر بسیاری از مباحث کتاب است، کمک می‌کند؛ هر چند از نظر اعتبار در حد و اندازه متن نیست.

این کتاب در کنار پرداختن به تاریخ حزب‌الله و نقش سپاه و حکومت اسلامی ایران در آن، به خوبی قضیه عملیات‌های شهادت‌طلبانه، این ابتکار پیروزی‌بخش و امیدآفرین شیعیان لبنانی را ترسیم و تبیین می‌کند و تمایز آن را تقلیدهای بعدی غیرشیعیان نشان می‌دهد.

قضیه تنها مورد زندانی شدن سید حسن نصرالله که آن هم در ایران و براساس اشتباه راهبردی و نابخشودنی دفتر نخست‌وزیری میرحسین موسوی، آن فتنه‌گر آلت دست، به بهانه هیچ و پوچ رخ داد، در این کتاب مطرح شده است.

سه خاطره کوتاه از سه دیدار با سیدمحمدهادی نصرالله، فرزند شهید این رهبر عربی، به همراه وصیت‌نامه او که هنوز خواندنی است، پایان‌بخش مطالب کتاب است که به تصاویری از کودکی نصرالله تا اکنون را به دنبال دارد.

یادداشت نویسنده درباره تاریخ شفاهی و نیز جزییاتی از انجام گفتگوهای اصلی کتاب، از جهت مهارت‌های روش تحقیق و مصاحبه مهم است و نکته‌های قابل استفاده فراوانی دارد. به نظر می‌رسد این کتاب از جهت افزودنی‌های جنبی‌اش تنها یک نقشه جغرافیایی لبنان و فلسطین اشغالی کم داشته باشد.

عنوان کامل کتاب:

سید عزیز: زندگی‌نامه خودگفته حجت‌الاسلام و المسلمین سید حسن نصرالله دبیر کل حزب‌الله لبنان

به کوشش:

حمید داودآبادی فراهانی، متولد 1344

مترجم از عربی به فارسی:

علی‎‌رضا موحدی

ناشر:

تهران: نشر یا زهرا سلام‌الله‌علیها

توضیحات:

چاپ چهارم، 1392، 176 صفحه، 3000 نسخه، 6000 تومان. مصور، رنگی.

به زودی در قفسه:

کتاب «مدرسه انقلاب»؛ رمان نوجوانان؛ حسین فتاح (انتشارات ذکر)
کتاب «رؤیای نیمه‌شب»؛ مظفر سالاری (کتابستان معرفت)؛ یادداشت برادر مجید ابراهیمیان
کتاب رمان «خوشه‌های خشم»؛ جان‌اشتاین بک
کتاب «نظریه رمان»؛ حسین پاینده (نشر نظر- نیلوفر)

  • نظرات() 
  • جمعه 8 بهمن 1395


    کتاب «مهر مادر» | گروه فرهنگی شهید ابراهیم هادی

    چهل روایت از ارادت شهدا به مادرشان حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و عنایت حضرت به شهدا

    کتاب «مهر مادر» | گروه فرهنگی شهید ابراهیم هادی/ چهل روایت از ارادت شهدا به مادرشان حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و عنایت حضرت به شهدا

    پیوند دفاع مقدس و اهل بیت؛ به سوی یک راهبرد تمدنی

    پیوند دفاع مقدس به اهل‌بیت از مسائلی است که تقریباً در عمده خاطرات رزمندگان مشهود است. بی‌شک اگر قرار است از دفاع مقدس الگوبرداری شود، مؤلفه برقراری ارتباط با اهل‌بیت حتماً باید جایگاه ویژه خود را در برنامه‌ریزی‌های فردی و اجتماعی به ویژه رویکردهای تمدنی بیابد. توجه به جلوه‌های مختلف این ارتباط با اهل‌بیت هم برای خوانندگان معمولی مفید است و هم برای پژوهشگران دفاع مقدس، راهگشاست. باشد که نگاه تمدنی به آن داشته باشیم؛ نه تنها نگاه تربیت فردی.

    فراتر از هشت سال

    این کتاب محدود به دفاع مقدس نیست و مفهوم ارتباط متقابل شهدا و حضرت زهرا را از حماسه کربلا (قضیه حر) تا انقلاب اسلامی، جنگ هشت‌ساله، تفحص، بعد از جنگ، مقاومت و شیعیان جهان (لبنان و عربستان) ردیابی کرده است. چینش سیر مباحث و انتخاب‌های کتاب در بسیاری از موارد، ستودنی است؛ مثلاً وقتی به شهید حجت‌الاسلام محمدحسن ابراهیمی (مبلغی که در گویان آمریکای جنوبی شهید شد) بر تهیه‌کننده این اثر درود فرستادم که گلچینی از بهترین‌ها را انتخاب کرده است.

    این کتاب توجه ویژه‌ای بر نقش «گره‌گشایی» اهل‌بیت و به‌طور خاص حضرت فاطمه زهرا دارد. البته ارتباط با اهل‌بیت و پیروی از آنان (تشیع و شیعه بودن به معنی پیروی از راه آنان است.) تنها محدود به مواردی که کار بیخ پیدا کرده نیست. ناشران و فعالان فرهنگی باید توجه کنند که ترویج دین‌داری عوامانه به ظهور امام زمان منجر نمی‌شود.

    یکی دو نکته منفی دیگر

    در بیان ارادت شهدا به مادرشان و عنایت حضرت، به‌تناسب تلاش شده است تا بخش‌هایی از اندیشه و زندگی حضرت زهرا هم موردتوجه قرار گیرد. این کار ایده قشنگی بود، هرچند در عمل، چندان خوب و منسجم در نیامده است و به اصطلاح «لایتچسبک» شده است.

    مثل همه کتاب‌های گروه ابراهیم هادی، طراحی گرافیکی، نقطه‌ضعف بزرگ کتاب محسوب می‌شود. من چاپ هفتم این اثر را خواندم و واقعاً انتظار دارم بعد از چاپ اول، یک کار کاملاً بی‌نقص و زیبا ببینم. البته نکات مثبتی در طراحی وجود دارد ولی در کل، نمره طراحی گرافیکی، نمره قبولی نیست.

    تناسب تولید و مخاطب

    به نظرم علت فروش خوب کتاب‌های ابراهیم هادی، در کنار خلوص و روحیه جهادی و شروع با یک شاهکار گمنام، محتوای خوب و انتخاب موضوعاتی است که امت حزب‌الله پسند می‌کند؛ آن هم در قالب و شکلی موردپسند؛ یعنی در انتخاب قطع و اندازه قلم هم ملاحظه امت حزب‌الله می‌شود؛ مثلاً در همین موضوع (اهل‌بیت و دفاع مقدس)، کتاب‌های آقای حسین کاجی هم هست که اصلاً بعید می‌دانم امت حزب‌الله آن قطع بیاضی را کتاب به شمار بیاورند و یا کتاب هنر اهل‌بیت نوشته آقای سید حسن منتظرین که ظاهر حجمش پژوهشگران را هم فراری می‌دهد. مجموعه چندجلدی کتاب‌های عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس (زمزم هدایت) را در همین راستا ارزیابی کنید.

    اطلاعات کتاب‌شناختی اثر:


    عنوان کامل کتاب:

    مهر مادر: چهل روایت از ارادت شهدا به مادرشان حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها و عنایت حضرت به شهدا

    تألیف:

    گروه فرهنگی شهید ابراهیم هادی

    ناشر:

    تهران، امینان

    سایر:

    چاپ هفتم، 1392: 200 صفحه، 2500 نسخه (مجموع: 18500)، 5000 تومان.

    به زودی در قفسه:
    کتاب «مهر مادر» | گروه فرهنگی شهید ابراهیم هادی
    کتاب «ناودان الماس» | مجموعه شعرهای نو احمد عزیزی
    کتاب «آقا سید مجتبی»؛ عملیات نامنظم فدائیان اسلام در دفاع مقدس / اصغر فکور
    کتاب «طراوت بندگی» / شرح احادیث اخلاقی امام خامنه‌ای
    کتاب رمان «ملاقات در شب آفتابی»؛ دفاع مقدس / علی مؤذنی
    کتاب «سر دار» / بر دار رفتن شیخ فضل‌الله نوری در مشروطه به روایت نوه شیخ شهید
    کتاب «لاف عشق»؛ نقد سبک زندگی امت حزب‌الله / محمد جبارپور
    کتاب «سید عزیز»؛ زندگی و زمانه سید حسن نصرالله دبیر کل حزب‌الله لبنان/ حمید داودآبادی
    کتاب «مدرسه انقلاب»؛ رمان نوجوانان؛ حسین فتاح (انتشا
    رات ذکر)
    کتاب «رؤیای نیمه‌شب»؛ مظفر سالاری (کتابستان معرفت)؛ یادداشت برادر مجید ابراهیمیان
    کتاب «نظریه رمان»؛ حسین پاینده (نشر نظر- نیلوفر)

  • نظرات() 
  • جمعه 8 بهمن 1395


    در همین فضای کتاب‌های تمدنی، دیروز کتاب آقای دکتر #محمدطیب_صحرایی از دانش‌آموختگان و اساتید دانشگاه خودمون رو تموم کردم که نشر #آرما سال ۱۳۹۲ چاپ کرده بود.
    دوباره در اوج
    این کتاب آقای برای مخاطب عمومی‌تری نوشته و تقریبا چهار بخش اصلی داره: کلیاتی درباره تمدن، تمدن اسلامی که بود، تمدن غرب امروز، تمدن اسلامی که باید (تا ظهور). 
    ظاهرا بنا بوده کتاب #دوباره_در_اوج نگاهی به بایسته‌های تمدن اسلامی از منظر شهید #مطهری باشد ولی حقیقتا آقای صحرایی در نگارش کتاب، زحمت فراوان کشیدند و مطالب زیادی نوشتند؛ ضمن این‌که مباحث استاد مطهری را خوب درآوردند و به‌جا استفاده کردند. گویا در بین کتاب‌های این حوزه که عمدتا نظر سلبی به مواجهه تمدن اسلامی و تمدن غربی دارند،‌کتاب منحصر به فردی درآمده است؛ به امید سریع‌تر رسیدن انقلاب اسلامی به تمدن بزرگ اسلامی.
    بازخوانی و دوباره‌خوانی اندیشه‌های شهید مطهری همیشه حاوی نکته‌ها و برداشت‌های جدید است.
    این کتاب در قطع جیبی و خوش‌دستی از مجموعه کتاب‌های «وانتم الاعلون» با رویکرد تفکر،‌تاریخ و تمدن منتشر شده است.

    پی‌نوشت ۱: توفیق داشتم درس «جریان‌شناسی تاریخ معاصر» را در محضر دکتر محمدطیب صحرایی بگذرونم. آقای صحرایی،‌ تحصیلات دانشگاهی‌شون را در رشته علوم سیاسی گذروندند. چندسالی هم در دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، درس اندیشه اسلامی را با محوریت آثار شهید مطهری تدریس کرده‌اند. فعالیت‌های علمی و فرهنگی ایشان در زمینه «تربیت و مدرسه» و حضور ایشان در دبیرستان امام صادق، ان‌شاءالله بیش از پیش بابرکت باشد.
    پی‌نوشت ۲: کتاب خوش‌دستی بود؛ اتوبوس‌های تندرو و خط ۲ مترو شاهد است.



    عنوان کامل کتاب:

    دوباره در اوج: بایسته‌های تمدن اسلامی در آثار شهید مطهری

    نویسنده:

    دکتر محمدطیب صحرایی، به همت خانه مشروطه اصفهان

    ناشر:

    آرما

    نسخه‌ای که من خواندم:

    چاپ اول، ۱۳۹۲، ۳۱۲ صفحه، رقعی، ۸۵۰۰ تومان.

    این مطلب در گذشته نوشته شده و هم‌اکنون به اینجا منتقل شده است.
    به زودی در قفسه:
    کتاب «مدرسه انقلاب»؛ حسین فتاح (انتشارات ذکر)
    کتاب «رؤیای نیمه‌شب»؛ مظفر سالاری (کتابستان معرفت)؛ یادداشت برادر مجید ابراهیمیان
    کتاب «نظریه رمان»؛ حسین پاینده (نشر نظر- نیلوفر)

  • نظرات() 
  • جمعه 8 بهمن 1395

    رویای نیمه شب

    کتاب رویای نیمه‌شب (نیمه‌شبی در حله) با حمایت پویش مطالعاتی روشنا، از گنجینه کتاب‌های خوب بیرون آمد و به جامعه معرفی شد.

    نویسنده کتاب، مظفر سالاری، یک آخوند است. از حجت‌الاسلام مظفر سالاری پیش‌تر کتاب «قایق راندن به اقیانوس» را خوانده بودم. آن کتاب،‌ کتاب متوسطی بود. موضوع آن کتاب‌،‌ سفر رهبر انقلاب اسلامی به استان یزد در سال ۱۳۸۶ بود. (از آن دیدار، برادر عزیزمان، آقای دکتر سید بشیر حسینی هم کتابی دارند به نام سفر به ایساتیس که به پشت صحنه آن سفر می‌پردازد.)

    اما رؤیای نیمه‌شب،‌ فوق‌العاده است و فراتر از انتظار من ظاهر شد. بسیاری را می‌شناسم که نتوانستند قبل از تمام کردن،‌ این کتاب را زمین بگذارند. کشش دارد. جاذبه دارد. پشت سر هم در دام غافل‌گیری نویسنده می‌افتید! حالا شاید منتقدان ادبی با موازین داستان‌شناسانه خود،‌ نقدهایی به آن داشته باشند ولی مخاطب عمومی‌، کتاب را (شاید به خاطر پرداخت خوب داستان عاشقانه‌اش) می‌پذیرد و می‌پسندند.

    مهم‌تر از متن، محتواست. محتوای کتاب،‌ یک دوره آموزش معارف مهدوی (و نیز وحدت شیعه و سنی) است. این آموزش‌ها آسیبی به بافت داستان نزده است و در فضای داستان، آرا‌م‌آرام و به تدریج به دل مخاطب می‌نشیند،‌ ان‌شاءالله.

    چاپ قبلی کتاب با عنوان «نیمه‌شبی در حله» به همت بوستان کتاب قم منتشر شده بود.


    دوست خوبم،‌ آقای محسن احمدی که دانشجوی دکتری ادبیات هستند،‌ زحمت کشیدند و کتاب را از جهت فنی هم بررسی کردند و نکاتی را در همین زمینه یادآور شدند که با اجازه ایشان،‌ بخش اول آن را که بُعد آموزشی خوبی دارد و به ارتقای سواد داستانی می‌انجامد،‌ این‌جا منتشر می‌کنیم:

    نقدی بر رمان «رؤیای نیمه‌شب»


    آن‌ها که در فضای حزب‌اللهی تنفس می‌کنند و کتاب می‌خوانند یا اهل دیدن تلویزیون هستند، حتماً این روزها نام این کتاب به گوششان خورده است. داستانی در فضای واقعی (رئال) که در بستر قرن 8 یا شاید هم 9 هجری در شهر حله عراق جریان دارد.
    شاید به‌جرئت بتوان گفت این داستان بسیاری از عناصر بین و شاخص داستان‌نویسی مدرن را در خودش ندارد و بیش از آنکه یک داستان (به معنی آنچه از غرب به ادبیات ما وارد شده و داستان‌نویسی مدرن است) باشد یک قصه یا افسانه است. عناصر قصه‌نویسی قدیم در این کتاب بسیار بیشتر از داستان امروزی بروز و نمود دارد:
    1-  یکی از تفاوت‌های بارز و جدی "داستان" با "قصه" بحث «مکان» است. مکان در قصه‌های قدیم عموماً کلی و همه‌گیر است؛ یعنی مشخصه بومی و محیطی ندارد. مثلاً داستان‌های هزار و یک‌شب یا داستان‌های ملانصرالدین در هر شهر و مکانی اتفاق بیفتد، فرقی ندارد. در قصه‌های قدیم مکان را یا ذکر نمی‌کردند یا اگر هم ذکر می‌کردند تنها به نام آن اشاره می‌شد و اینگونه نبود که عناصر محیطی و مکانی در داستان نقش ایفا کنند. برعکس در داستان‌نویسی مدرن، مکان و عناصر محیطی در داستان نقشی مهم و جدی دارند و به‌هیچ‌وجه نمی‌توان آن را در داستان نادیده گرفت. مثلاً فرض کنید بخواهیم نقش تهران را در داستان من او رضا امیرخانی نادیده بگیریم یا حذف کنیم؛ داستان کاملاً ناقص و بی‌هویت می‌شود. در کتاب رؤیای نیمه‌شب می‌توان جای حله عراق هر شهر دیگری را گذاشت بدون آنکه به اصل داستان لطمه‌ای وارد شود.
    2-  یکی دیگر از تفاوت‌های قصه با داستان، "زمان" است. زمان در قصه‌های قدیم امری کلی و مبهم است. نویسنده هیچ‌گاه وارد جزئیات زمان و زمانه نمی‌شود. مثلاً داستان لیلی و مجنون یا سندباد را می‌توان مربوط به هر عصر و زمانی دانست بدون اینکه اصل داستان لطمه‌ای بخورد اما داستان سووشون سیمین دانشور تنها و تنها در بافت تاریخی بعد از کودتای 28 مرداد و فقط در بستر شهر شیراز قابل روایت است و الا هر کدام از این عناصر را از داستانش بگیریم داستان ناقص خواهد بود. در کتاب رؤیای نیمه‌شب می‌توان به جای قرن هشتم یا نهم هجری، هر قرنی را منهای قرن اخیر گذاشت بدون آنکه داستان نقصی پیدا کند.
    بحث تفاوت‌های قصه و داستان، بحثی درازدامن است و در این مقال ما را همین دو نکته اخیر بس.


    اطلاعات کتا‌ب‌شناختی اثر:

    عنوان کامل کتاب

    رؤیای نیمه‌شب

    نویسنده

    مظفر سالاری

    ناشر

    کتابستان معرفت

    توضیحات

    چاپ ۲۳، ۲۷۸ صفحه،‌ رقعی، ۸۵۰۰ تومان. (چاپ اول: ۱۳۸۷)

    به زودی در قفسه:
    کتاب «رؤیای نیمه‌شب»؛ مظفر سالاری (کتابستان معرفت)؛ یادداشت برادر مجید ابراهیمیان
    کتاب «رؤیای نیمه‌شب»؛ مظفر سالاری (کتابستان معرفت)؛ یادداشت برادر مجید فیضیان
    کتاب «نظریه رمان»؛ حسین پاینده (نشر نظر- نیلوفر)

  • نظرات() 
  • جمعه 1 بهمن 1395

    نظریه‌هایی درباره شهرهایی در قلمرو فرهنگ اسلامی/ اشرف‌السادات باقری

    کتاب  نظریه هایی درباره شهرهای قلمرو فرهنگ اسلامی خرید اینترنتی کتاب

    شهر اسلامی!

    برایم جالب بود این همه پژوهش‌گر داخلی و خارجی به این موضوع پرداخته‌اند و این همه نظریات متنوع داریم. انواع نظریاتی که با «شهر اسلامی» مخالف بودند تا انواع نظریاتی که با «شهر اسلامی» موافق بودند.

    فصولی هم در چیستی و چگونگی ویژگی‌های شهر اسلامی دارد. فصل پایانی هم به وقف پرداخته است.

    از نظر شکلی و نگارش،‌ کتاب را نپسندیدم. اما از جهت محتوا، سودمند بود.

    این‌جا مفصل درباره کتاب نوشته است.

    اطلاعات کتاب‌شناختی اثر:

    عنوان کامل کتاب:

    نظریه‌هایی درباره شهرهای قلمرو فرهنگ اسلامی

    نویسنده:

    اشرف‌السادات باقری

    ناشر

    مؤسسه انتشارات امیرکبیر (تهران)


    چاپ اول، ۱۳۸۶، قطع رقعی، ۱۹۰۰ تومان.


    به زودی در قفسه:
    کتاب «نظریه رمان»؛ حسین پاینده (نشر نظر- نیلوفر)

  • نظرات() 
  • پنجشنبه 13 آبان 1395

    پیشگامی مازندران در تشیع؛ روایتی از تاریخ ایران پس از اسلام

    طرح جلد کتاب جلوه های تشیع در مازندران از آغاز تا دهه غدیر

    کتاب «جلوه‌های تشیع در مازندران: از آغاز تا دهه غدیر» | سید علی موحد ابطحی اصفهانی

    به صورت مختصر چند نکته را که درباره کتاب به نظرم می‌رسد، می‌نویسم.

    پرداختن به فرهنگ‌ها و استان‌ها

    هرچند قانون اساسی، ظرفیت‌های بومی شدن خوبی برای نظام اسلامی دیده است، اما در بعد فرهنگی، این ظرفیت‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ مثلاً جای تدریس زبان‌های محلی در آموزش‌وپرورش خالی است. خدا را شکر، درس جغرافیای استان وجود دارد. خلاصه پرداختن به استان‌ها و فرهنگ‌های بومی ایران اسلامی فی‌نفسه کار خوبی است. مؤلف کتاب که یک روحانی فرهیخته است، به بهانه تشیع در مازندران، سیری در بسیاری از شهرها و آبادی‌های فلات ایران از جنوب تا شمال و از غرب تا شرق داشته است!

    پرداختن به تاریخ تشیع و شیعیان

    خودشناسی و به تعبیری شیعه‌شناسی در ابعاد مختلف برای تصمیم‌گیری و عمل در صحنه زندگی اجتماعی سیاسی امروز به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تأسیس حکومت شیعی ضرورت ویژه‌ای دارد. توجه این کتاب به تاریخ شیعیان به ویژه دوران تشکیل اولین حکومت شیعه در جهان، مغتنم است؛ هرچند عمق و بنیان تحلیلی چندانی از این جهت ندارد. علت آن هم شاید این باشد که عمده ورود روحانیان به عرصه‌های پژوهشی از باب پژوهش نیست؛ بلکه از باب ترویج و تبلیغ است.

    مخاطب عمومی و تخصصی

    موضوع و زبان کتاب برای مخاطب عمومی مناسب است. هر چند در برخی موارد، اصطلاحات تخصصی طلبگی و نیز عبارات عربی سطح پایین دارد. از طرفی برای پژوهشگران (حوزه‌های تاریخ اسلام، تاریخ ایران، شیعه‌شناسی، مازندران‌پژوهی و...) نیز یک منبع دست دوم محسوب می‌شود.

    فهرست مطالب کتاب

    فهرست کتاب اصلاً مناسب نیست. پراکندگی و تشتت از آن می‌بارد. فهرست باید یک شمای کلی از سیر مباحث کتاب ارائه کند. گفتنی است جلد اول کتاب تنها به «پیشگامی مازندران در تشیع» پرداخته است و فصول دیگر که در جلدهای بعدی خواهند آمد به این شرح‌اند: فصل 2: ساری (دارالملک تشیع از روز نخست)، فصل 3: بنی الزهراء و امام‌زادگان در خطه شمال و طبرستان، فصل 4: مشاهیر و رجال نامی مازندران در طول تاریخ تشیع و فصل 5: مازندران و احیای امر اهل بیت در بلندای تاریخ و اقامه جشن باشکوه دهه غدیر.

    پرگویی و سیر نامنظم مباحث کتاب

    روحانیت به دو گونه کتاب می‌نویسد؛ یکی ملایی و دیگری هم ملایی! در گونه اول، همه چیز از یک نظم و ترتیب عقلانی عجیبی برخوردار است که شایسته است کتاب‌های روش تحقیق را بر اساس آن بنویسند؛ مثلاً سخنرانی آقای جوادی را گوش کرده‌اید که چه خوب طرح بحث می‌کند و چه منظم بحث را پیش می‌برد؟ گونه دوم، از هر دری سخنی می‌راند و به جای عمق ملایی، تکیه بر گستره ملایی است. این کتاب از نوع دوم است؛ مثلاً چندین صفحه داستان «شباهت جبرئیل به دحیه و نشناختن جبرئیل توسط امام علی را» به چند گونه و روایت تکرار کرده است. چرا؟ چون از فضیلت دحیه می‌خواست بگوید! (فرض کنید که این شباهت واقعاً فضیلت است!) حال این قضیه چه ربطی به تاریخ تشیع در مازندران دارد؟ پاسخ کمی پیچیده است. یکی از اقوال این است که دحیه، نماینده امام حسن بوده برای خراج دارابگرد فارس که جزء فیء و انفال بوده و بدون جنگ به دست مسلمین افتاده و حق طبیعی امام حسن بوده ولی معاویه... بگذریم، خواهید پرسید خراج داراب چه ربطی به مازندران دارد؟ عجله نکنید! الآن می‌گویم! یک نظر این است که امام حسن به مازندران آمده است. خب، طبیعتاً به همین مناسبت بد نیست به جاهای مختلف دیگری که رفته است نیز اشاره‌ای گردد، مثلاً در حد چند ده صفحه! اشتباه نکنید. امام حسن به داراب نرفتند؛ اما بالاخره یک ارتباطی با داراب داشتند؛ حالا خراج داراب هیچ‌گاه به امام نرسید، دلیل می‌شود ما از فضیلت‌های دحیه چشم‌پوشی کنیم؟!

    یعنی وسط کار به خودم می‌گفتم دارم تاریخ اصفهان و شهرهای اطراف می‌خونم. یک دفعه می‌دیدم دارم کرامات و خواب‌های بزرگان را می‌خونم. کلاً کتاب خوشحالی بود! حالا فرض کنیم، امام حسن و امام حسین به مازندران آمده‌اند و همه بحث‌ها جا داشت، مطالب مربوط به حضور چهار امام دیگر در ایران، هیچ ارتباطی به تاریخ تشیع در مازندران نداشت. جا داشت حجم کتاب در این جلد به یک‌پنجم مطالب فعلی کاهش پیدا بکند.

    تلاش‌های شایان توجه نویسنده

    کوشش فراوان نویسنده در سفر به نقاط دور و نزدیک و مشاهده آنچه درباره آن در کتاب‌ها خوانده است، قابل‌تقدیر است. معمولاً همگان در کار کتاب‌خانه‌ای اکتفا می‌کنند به آنچه در کتاب‌ها و منابع مکتوب می‌بینند.

    هم‌چنین تلاش او برای پیدا کردن وجوهی برای تأیید مطالب دیگران و نه رد آن‌ها درخور ستایش است؛ معمولاً پژوهشگران تلاش دارند تا بگویند فلان قضیه که معتبر نیست و مثلاً ضعیف است و با عقل جور در نمی‌آید، در حالی که این نویسنده تلاش دارد راهی پیدا کند که هر دو قول تاریخی –به ظاهر- مخالف، صحیح به نظر آیند. این نکته هم از جهت روشی و هم از جهت اخلاقی برایم باارزش بود.

    اطلاعات کتاب‌شناختی اثر:

    عنوان کامل کتاب:

    جلوه‌های تشیع در مازندران: از آغاز تا دهه غدیر

    نویسنده:

    حجت‌الاسلام سید علی موحد ابطحی اصفهانی (متولد 1330)

    نشر:

    قم، انتشارات حبل المتین

    نسخه‌ای که من خواندم:

    چاپ دوم، 1384، 484 صفحه، وزیری، 3000 نسخه، 3500 تومان.

    به زودی در قفسه:

    کتاب «شهید مهدی زین‌الدین» | شهیدستان 1
    کتاب «دانشگاه و دانشجو در آئینه رهنمودهای مقام معظم رهبری» | «مدیریت ویژه نشر آثار رهبری» 
    کتاب نظریه‌هایی درباره شهرهایی در قلمرو فرهنگ اسلامی/ اشرف‌السادات باقری
    کتاب نظریه رمان؛ حسین پاینده (نشر نظر-نیلوفر)


    با تشکر از فضای آرام و دوست‌داشتنی قرارگاه امام روح‌الله. این کتاب را در قرارگاه امام روح‌الله بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام خواندم.

  • نظرات() 
    • تعداد صفحات مطالب قفسه:2
    • 1  
    • 2  

    آمار وبلاگ

    • کل بازدید :
    • بازدید امروز :
    • بازدید دیروز :
    • بازدید این ماه :
    • بازدید ماه قبل :
    • تعداد کل مطالب:
    • آخرین بازدید :
    • روزآمد شده در: